Parafia prawosławna św. wielkomęczennika Pantelejmona w Zaściankach w bieżącym roku obchodzi dziesięciolecie swego samodzielnego istnienia. Jej początki sięgają roku 1992, gdy prawosławni wierni Zaścianek, Grabówki i Sobolewa, miejscowości należących do parafii prawosławnej św. proroka Eliasza w Dojlidach, zwrócili się do ówczesnego ordynariusza diecezji białostocko-gdańskiej, arcybiskupa Sawy, z prośbą o błogosławieństwo na wszczęcie starań budowy własnej kaplicy. Pragnienie posiadania kaplicy było podyktowane odległością, którą musieli pokonywać wierni dojeżdżając do Dojlid. Dlatego duchowni z parafii św. Eliasza często odprawiali akatysty w prywatnych domach. Na powyższą prośbę arcybiskup Sawa odpowiedział notatką służbową z dnia 15 kwietnia 1992 roku "Stosownie do życzenia wiernych kol. Grabówka i prośby ks. proboszcza błogosławię na rozpoczęcie starań związanych z budową i na samą budowę kaplicy w miejscowości Grabówka. Za całość sprawy jest odpowiedzialny ks. proboszcz parafii św. Eliasza". Już 31 maja tego samego roku pod przewodnictwem proboszcza parafii św. Eliasza, ks. mitrata Aleksego Nesterowicza, powołany został Społeczny Komitet Budowlany. Zapał Komitetu i wiernych był ogromny. 23 lipca 1992 roku zakupiono plac pod budowę kaplicy, położony przy Szosie Baranowickiej w Zaściankach. Wnet postawiono na nim krzyż, świadczący o przeznaczeniu działki. Przy krzyżu odprawiane były już regularne molebny z akatystem. Dzięki doświadczeniu organizacyjnemu i ofiarności wiernych niebawem powstała tymczasowa kaplica pod wezwaniem świętego wielkomęczennika Pantelejmona. 12 lutego 1992 roku arcybiskup Sawa powołał przy parafii św. proroka Eliasza duszpasterstwo filialne w Grabówce, a w niedzielę 14 lutego Arcypasterz dokonał poświęcenia tymczasowej kaplicy i odprawił św. Liturgię. Od tego momentu już regularnie w każdą niedzielę i święta były odprawiane nabożeństwa. 7 marca 1993 roku odbyły się pierwsze wybory rady parafialnej. Wkrótce arcybiskup Sawa wydał dekret, którym z dniem 15 czerwca 1993 roku erygował samodzielną parafię prawosławną pod wezwaniem św. wielkomęczennika Pantelejmona w Zaściankach. Pełnienie obowiązków proboszcza i trud organizacji życia parafialnego Jego Ekscelencja powierzył ks. Aleksemu Wojciukowi.
    Rozpoczął się nowy etap w życiu wspólnoty. Wkrótce rozbudowano tymczasową kaplicę i przygotowano projekt domu parafialnego oraz samej świątyni. W dzień święta parafialnego, 9 sierpnia 1994 roku, arcybiskup Sawa dokonał poświęcenia kamienia węgielnego pod budowę domu parafialnego. W lutym następnego roku parafia wzbogaciła się o własny cmentarz, położony przy drodze do Sobolewa. Trwały też intensywne prace przy budowie domu.
    Z dniem 2 maja 1995 roku nastąpiła zmiana na stanowisku proboszcza parafii. Dekretem Jego Ekscelencji arcybiskupa Sawy proboszczem został mianowany ks. Anatol Szymaniuk, dotychczasowy wikariusz parafii św. proroka Eliasza w Dojlidach. Następował dalszy rozwój życia liturgicznego i parafialnego. We wrześniu został wydany Akatyst do św. Pantelejmona oraz odbyła się pierwsza w historii parafii konferencja duchowieństwa dekanatu białostockiego; a w październiku ognisko młodzieży z okazji Walnego Zgromadzenia Bractwa Młodzieży Prawosławnej. Wszystko to świadczyło o wkraczaniu wspólnoty w życie całego naszego Kościoła.
    Od maja 1996 roku w domu parafialnym zamieszkał już proboszcz, by być bliżej wiernych. 9 sierpnia 1996 roku, w dzień święta parafialnego św. Pantelejmona, arcybiskup Sawa dokonał poświęcenia domu. Aktem woli Bożej było przekazanie parafii, małej ikony świętego Pantelejmona, będącej błogosławieństwem Monasteru św. Pantelejmona na Świętej Górze Atos, zawierającej cząsteczkę relikwii świętego. Stała się ona dla parafii cennym darem, gdyż przed nią wierni zanoszą swoje modlitwy.
    Wielką radością było ofiarowanie przez państwa Irenę i Aleksego Augustyńczuk działki budowlanej przylegającej do posesji parafialnej, co przyczyniło się do rozpoczęcia budowy już nowej świątyni. Wiosną 1997 roku rozpoczęły się prace przygotowawcze, a 9 sierpnia arcybiskup Sawa, w asyście licznie przybyłego duchowieństwa, po odprawieniu świętej Liturgii udał się na plac budowy i dokonał aktu poświęcenia kamienia węgielnego pod budowę cerkwi. Wśród gości byli: biskup Symeon z Prawosławnego Kościoła Ukrainy oraz władze samorządowe Gminy Supraśl. Rozpoczął się trud budowy Domu Bożego.
    O rozwoju parafii świadczy też fakt mianowania przez arcybiskupa Sawę z dniem 8 sierpnia 1997 roku diakona ks. Adama Misijuka. W maju roku następnego ks. diakon Adam Misijuk otrzymał święcenia kapłańskie i został mianowany wikariuszem parafii prawosławnej w Zaściankach. 15 lutego 1999 roku metropolita Sawa dokonał zmiany na stanowisku wikariusza - nowym wikariuszem został ks. Andrzej Misiejuk.
    Dzięki ofiarności całej wspólnoty parafialnej już w 2000 roku został postawiony na głównej kopule nowej cerkwi ponad pięciometrowy krzyż, a w roku następnym krzyż wieńczący czterdziestometrową dzwonnicę.
    Życie parafii św. Pantelejmona odznacza się silnym poczuciem wspólnoty. Oprócz życia liturgicznego prowadzona jest różnorodna działalność z dziećmi, młodzieżą a także współpraca duszpasterska z rodzicami i ludźmi starszymi. Stały się już tradycją choinki dla dzieci, spotkania przy ognisku czy też wspólne świąteczne spotkania przy "kawie i herbacie" integrujące wszystkich parafian w jedną prawosławną rodzinę - wspólnotę, centrum której jest Sam Chrystus. W parafii istnieją trzy chóry: parafialny, młodzieżowy i dziecięcy. Od roku 1996 wydaje się w niej biuletyn informacyjny "Słowo Parafialne".
    Rok 2003 jest rokiem jubileuszowym. Parafia świętuje 10 lat swego samodzielnego istnienia. W związku z tym odbyło się już szereg uroczystości parafialnych, pośród których należy wymienić między innymi: I Parafialny Wieczór Kolęd i Konkurs plastyczny "Nasza nowa cerkiew". Natomiast 15 czerwca 2003, w dzień Zesłania Ducha Świętego, po Świętej Liturgii został odprawiony dziękczynny molebien. Została również przygotowana wystawa fotograficzna, odzwierciedlająca życie parafii. Hasłem tych uroczystości było "10 lat parafii - Chrystus pośród nas". Uwieńczeniem obchodów dziesięciolecia będzie pierwsza Święta Liturgia w nowej cerkwi, którą 9 sierpnia odprawi Jego Ekscelencja biskup Jakub.

oprac. Krzysztof Aleksiuk