PRAWOSŁAWIE
W POLSCE
W Polsce mieszka około 500
tys. wyznawców prawosławia (na 38 mln ludności kraju), dane według rocznika
statystycznego GUS.
Największe skupisko około 300 tys. wiernych znajduje się na Białostocczyźnie.
Cerkiew Prawosławna w Polsce składa się obecnie z 6 diecezji i Prawosławnego
Ordynariatu Wojska Polskiego (łącznie 33 dekanaty i 232 parafie, około 400
cerkwi i kaplic):
- Diecezja Warszawsko-Bielska (6 dekanatów, 69 parafii)
dekanaty: Warszawski, Bielsko-Podlaski, Hajnowski, Narewski, Siemiatycki, Kleszczelowski
- Diecezja Białostocko-Gdańska (5 dekanatów, 57 parafii)
dekanaty: Białostocki, Gdański, Gródecki, Olsztyński, Sokólski
- Diecezja Łódzko-Poznańska (3 dekanaty, 12 parafii)
dekanaty: Łódzki, Krakowski, Bydgoski
- Diecezja Przemysko-Nowosądecka (3 dekanaty, 17 parafii)
dekanaty: Sanocki, Nowosądecki, Przemyski
- Diecezja Wrocławsko-Szczecińska (5 dekanatów, 42 parafie)
dekanaty: Wrocławski, Lubiński, Zielonogórski, Szczeciński, Koszaliński
- Diecezja Lubelsko-Chełmska (5 dekanatów, 28 parafii)
dekanaty: Lubelski, Zamojski, Chełmski, Biało-Podlaski, Terespolski
- Prawosławny Ordynariat Wojska Polskiego (6 dekanatów, 7 parafii)
dekanaty: Wojsk Lądowych, Marynarki Wojennej, Wojsk Lotniczych i Obrony
Powietrznej, Śląskiego Okręgu Wojskowego, Pomorskiego Okręgu Wojskowego,
Korpusu Powietrzno-Zmechanizowanego
Na czele Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego
stoi Metropolita Warszawski i całej Polski. W 1998r. na urząd ten został
wybrany Arcybiskup Sawa, poprzednio Ordynariusz Diecezji Białostocko-Gdańskiej
oraz Prawosławny Ordynariusz Wojska Polskiego. W skład Świętego Soboru Biskupów
Prawosławnych oprócz Jego Eminencji Wielce Błogosławionego
Sawy, Metropolity Warszawskiego i całej Polski, wchodzi obecnie 9 biskupów:
- Jego Ekscelencja Najprzewielebniejszy Szymon,
Arcybiskup Łódzki i Poznański
- Jego
Ekscelencja Najprzewielebniejszy Adam,
Arcybiskup Przemyski i Nowosądecki
- Jego Ekscelencja Najprzewielebniejszy Jeremiasz,
Arcybiskup Wrocławski i Szczeciński
- Jego
Ekscelencja Najprzewielebniejszy Abel,
Arcybiskup Lubelski i Chełmski
- Jego Ekscelencja Najprzewielebniejszy Miron,
Arcybiskup Hajnowski (wikariusz Diecezji Warszawsko-Bielskiej),
Prawosławny Ordynariusz Wojska Polskiego
- Jego Ekscelencja Najprzewielebniejszy Jakub,
Arcybiskup Białostocki i Gdański
- Jego Ekscelencja Najprzewielebniejszy Grzegorz,
Biskup Bielski (wikariusz Diecezji Warszawsko-Bielskiej),
- Jego Ekscelencja Najprzewielebniejszy Jerzy,
Biskup Siemiatycki (wikariusz Diecezji Warszawsko-Bielskiej),
- Jego Ekscelencja Najprzewielebniejszy Paisjusz,
Biskup Piotrkowski (wikariusz Diecezji Łódzko-Poznańskiej),
Polska Cerkiew posiada 8 monasterów, w tym 5 męskich
(Supraśl, Jabłeczna,
Ujkowice,
Saki, Kostomłoty)
i 3 żeńskie (Grabarka,
Zwierki, Wojnowo). Przebywa w nich łącznie około 80 mnichów i mniszek.
W Polsce istnieją następujące prawosławne uczelnie:
- Chrześcujańska Akademia Teologiczna w Warszawie (Wydział prawosławny),
- Prawosławne Seminarium Duchowne w Warszawie,
- Katedra Teologii Prawosławnej Uniwersytetu w Białymstoku,
- Szkoła Ikonograficzna w Bielsku Podlaskim,
- Szkoła Psalmistów i Dyrygentów Cerkiewnych w Hajnówce.
Cerkiew prowadzi aktywną działalność wśród młodzieży
(od 1980r. istnieje Bractwo
Młodzieży Prawosławnej w Polsce), zajmuje się działalnością wydawniczą
(istnieje Wydawnictwo Metropolii Warszawskiej a przy Monasterze Supraskim
działa drukarnia), działalnością kulturalną (istnieją 4 diecezjalne centra
kultury prawosławnej i 3 dekanalne instytuty kultury prawosławnej),
działalnością charytatywną (od 1996r. istnieje Prawosławny Ośrodek
Miłosierdzia "Eleos",
który prowadzi 7 domów opieki i 4 świetlice socjoterapeutyczne). Prasowym
organem Cerkwi jest miesięcznik "Wiadomości Polskiego Autokefalicznego
Kościoła Prawosławnego", a oficjalna strona internetowa Warszawskiej
Metropolii to www.orthodox.pl.
W polskich szkołach od 1991r. prowadzi się
zajęcia z przedmiotu religia prawosławna. Od 2007r. w Białymstoku
funkcjonuje prawosławna szkoła podstawowa pw. śww. Cyryla i Metodego.
W Polsce działa 6 bractw prawosławnych
(św. Mikołaja - Białystok, Trzech Hierarchów - Białystok,
św. Atanazego Brzeskiego - Białystok, Narodzenia Najświętszej Marii Panny - Gródek,
św. Grzegorza Peradze - Warszawa, św. Marty - Warszawa), 3 stowarzyszenia
(Stowarzyszenie -
Bractwo Prawosławne śww. Cyryla i Metodego,
Arka Przymierza -
Stowarzyszenie na rzecz prawosławnego dziedzictwa narodowego - Warszawa,
Stowarzyszenie śww. Piotra i Pawła - Wrocław), 2 fundacje (Fundacja
Miłośników Muzyki Cerkiewnej - Hajnówka, Fundacja Oikonomos - Białystok)
oraz Prawosławna Organizacja Sportowa.
Od 2002r. w Białymstoku działa prawosławne
Radio Orthodoxia. Od
1999r. w Telewizji Białystok
nadawany jest cotygodniowy prawosławny program "U źródeł wiary",
a w Radiu Białystok
dwie cotygodniowe audycje: "Duchowe spotkania" i "Przed wyjściem do cerkwi".
Znanym czasopismem prawosławnym jest miesięcznik
"Przegląd Prawosławny",
a najbardziej znanym portalem prawosławnym jest strona
Cerkiew.pl.
Organizowanych jest wiele festiwali muzyki cerkiewnej i przeglądów
kolęd prawosławnych, wśród nich ten najbardziej znany czyli
"Hajnowskie
Dni Muzyki Cerkiewnej".
DIECEZJA
BIAŁOSTOCKO-GDAŃSKA
Diecezja Białostocko-Gdańska
powołana została w 1948 roku decyzją Świętego Soboru Biskupów Polskiego
Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Wcześniej cała Białostocczyzna
należała do Diecezji Warszawsko-Bielskiej, a przed drugą wojną światową do
Diecezji Grodzieńskiej (Grodno po wojnie znalazło się na Białorusi). W skład
diecezji wchodzi północna część województwa podlaskiego (z Białymstokiem),
województwo warmińsko-mazurskie (z Olsztynem) i województwo pomorskie
(z Gdańskiem). Na terenie diecezji znajdują się dwie katedry biskupie
w Białymstoku i Gdańsku, oraz monastery w Supraślu (męski), Zwierkach
i Wojnowie (żeńskie). Diecezja Białostocko-Gdańska jest podzielona na
5 dekanatów (Białostocki, Gdański, Gródecki, Olsztyński i Sokólski)
oraz 57 parafii. Na terenie diecezji znajdują się ponadto 2 parafie
wojskowe w Białymstoku i w Gdańsku (należące do Prawosławnego Ordynariatu
Wojska Polskiego). Prasowym organem diecezji jest kwartalnik "Wiadomości
Diecezji Białostocko-Gdańskiej". Od 2002r. w Białymstoku działa diecezjalne
Radio Orthodoxia.
Ordynariuszem Diecezji Białostocko-Gdańskiej
jest Jego Ekscelencja Najprzewielebniejszy Arcybiskup Jakub (od 1999r.).
Poprzednim Ordynariuszem Diecezji był Jego Eminencja Arcybiskup Sawa,
obecnie Metropolita Warszawski i całej Polski (od 1998r.).