Pielgrzymka na Św. Górę Grabarkę
na odchody święta Przemienienia Pańskiego   XVIII Pielgrzymka Prawosławna Białystok - Św. Góra Grabarka, 14-18.08.2003r.       Trasa ubiegłorocznej XVII Pielgrzymki Prawosławnej z Białegostoku 14-18.08.2002 była następująca: Białystok /Dojlidy/ - Zabłudów - Trześcianka - Klejniki - Czyże - Orla - Saki - Dasze - Milejczyce - Św. Góra Grabarka (w wymienionych miejscowościach pielgrzymi zatrzymywali się na modlitwę, krótki odpoczynek i posiłek, a w miejscowościach podkreślonych na noclegi). Trasa miała 5 etapów: 28, 28, 25, 24, 18 km (w tym 4 noclegi). Pielgrzymka rozpoczęła się w środę 14.08 o godz. 9, molebnem w cerkwi pw. Proroka Eliasza (Białystok-Dojlidy). Błogosławieństwa pielgrzymom udzielił Jego Ekscelencja Biskup Jakub. Po modlitwie pielgrzymi uformowani w kilka kolumn wyruszyli w drogę niosąc krzyże, które wraz z modlitwą w intencji własnej lub swoich bliskich nieśli na Św. Górę Grabarkę. Pielgrzymka trwała 5 dni, a trasa miała łącznie ponad 120 km. Pielgrzymka zakończyła się w niedzielę 18.08. Pielgrzymi dotarli na Św. Górę Grabarkę przed południem, by w przeddzień święta uczestniczyć w przedpołudniowej Świętej Liturgii o godz. 10. Po Liturgii nastąpiło uroczyste ustawienie dużego krzyża niesionego w intencji wszystkich pielgrzymów, oraz tych mniejszych niesionych indywidualnie, w intencji własnej lub swoich bliskich. W pielgrzymce białostockiej wzięło udział około 2 tys. osób (łącznie w pieszych pielgrzymkach, które wyruszyły z różnych miejscowości, wzięło udział ponad 5 tys. osób).
    Pielgrzymka z Białegostoku nie jest jedyną pielgrzymką na Św. Górę Grabarkę. Na Świętą Górę idą także pielgrzymki z innych miejscowości (m.in. Bielska Podlaskiego, Hajnówki, Czeremchy, Jabłecznej, Sokółki, Siemiatycz, Drohiczyna). Pielgrzymka białostocka jest wśród nich największa. Natomiast najdłuższą jest pielgrzymka z Sokółki, a najkrótszą, jednodniową, jest pielgrzymka z Siemiatycz.
    Pielgrzymkę białostocką organizuje Bractwo Młodzieży Prawosławnej Diecezji Białostocko-Gdańskiej z bogosławieństwa Jego Ekscelencji Biskupa Jakuba, Ordynariusza Diecezji Białostocko-Gdańskiej. Młodzież zrzeszona w Bractwie Młodzieży Prawosławnej nie tylko organizuje pielgrzymki, ale także bierze udział w przygotowaniach do święta w monasterze na Św. Górze Grabarce, wykonując prace porządkowe, a na czas święta organizuje służbę porządkową.
    Pielgrzymka na Św. Górę Grabarkę związana jest ze Świętem Przemienienia Pańskiego, obchodzonym przez Kościół Prawosławny w dniach 18-19 sierpnia, szczególnie uroczyście na Św. Górze Grabarce.
    Święta Góra Grabarka, z cerkwią pw. Przemienienia Pańskiego i żeńskim klasztorem śww. Marty i Marii, jest największym i najważniejszym prawosławnym sanktuarium w Polsce. Nazywana jest czasem "wzgórzem krzyży", gdyż wierni uczestniczący w pielgrzymkach przynoszą ze sobą krzyże, ustawiając je na świętej górze, jako ofiarę Bogu. Są to małe krzyże przynoszone indywidualnie, jak też duże krzyże niesione zbiorowo w czasie każdej pielgrzymki.
    Uroczystości na Świętej Górze rozpoczęły się już w sobotę, gdy na Grabarkę dotarła większość pielgrzymek. Wieczorem odprawiony został akafist, rozpoczynający obchody święta Przemienienia Pańskiego na Świętej Górze Grabarce. Następnego dnia w niedzielę, w przeddzień święta, odprawione były dwie Święte Liturgie - poranna i przedpołudniowa. Na przedpołudniową Liturgię dotarała największa piesza pielgrzymka z Białegostoku. Po Liturgii uroczyście ustawiono wielki krzyż, niesiony przez pielgrzymów. Przed wieczornym akafistem zgromadzeni wierni i przybyli duchowni, uroczystyście przywitali swoich Arcypasterzy - Metropolitę Warszawskiego i całej Polski Sawę, Zwierzchnika Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, oraz Arcybiskupów Szymona, Jeremiasza, Abla i Biskupów Mirona, Jakuba i Grzegorza. Metropolita Sawa w asyście biskupów, przewodniczył uroczystemu akafistowi ku czci święta Przemienienia Pańskiego. Tego dnia na Świętą Górę przybyło około 50 tys. wiernych. Drogi dojazdowe na Grabarkę z kierunku Siemiatycz oraz Kleszczel przez cały dzień były zakorkowane przez samochody i autokary jadące w kierunku Świętej Góry, a ruch na nich odbywał się w przysłowiowym żółwim tempie.
    Nabożeństwa trwały całą noc: akafist za zmarłych na przyklasztornym cmentarzu, oraz Święte Liturgie. Liturgii o godz. 1 przewodniczył Arcybiskup Abel, Liturgii o godz. 4, przewodniczył Arcybiskup Jeremiasz, a porannej Świętej Liturgii o godz. 7 przewodniczył Arcybiskup Szymon. Głównej Świętej Liturgii o godz. 10 w poniedziałek, przewodniczył zwierzchnik Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, Jego Eminencja Metropolita Warszawski i całej Polski Sawa, w asyście Ich Ekscelencji Biskupów Mirona i Jakuba. Na główną Świętą Liturgię przybyło około 20 tys. wiernych. Liturgię zakończyła uroczysta procesja (krestnyj chod) dookoła cerkwi pw. Przemienienia Pańskiego. Na zakończenie Metropolita Sawa podziękował wszystkim za przybycie: hierarchom, duchownym i wiernym, a szczególnie młodzieży, która wiele dni pracowała, by pomóc w przygotowaniach do święta.
    Uroczystości ku czci Święta Przemienienia Pańskiego na Świętej Górze Grabarce zgromadziły dziesiątki tysięcy wiernych z kraju i zagranicy. Łącznie w trzydniowym święcie wzięło udział prawie 100 tys. wiernych. Tradycyjnie wielu z nich, przyniosło ze sobą krzyże, które ustawili na Świętej Górze, w intencji zdrowia oraz duchowej odnowy dla siebie, swojej rodziny, oraz wspólnie w intencji swojej miejscowości i całej grupy pielgrzymów. Dlatego wielu mówi o Świętej Górze Grabarce, że jest to góra krzyży, ale jednocześnie góra modlitwy - Święta Góra, największe prawosławne sankuarium w Polsce. Drewniane krzyże, cerkiew pw. Przemienienia Pańskiego, monaster śww. Marty i Marii, studnia ze słynną wodą z Grabarki, to wszystko tworzy niepowtarzalną atmosferę, dla której dziesiątki tysięcy pielgrzymów co roku przybywa w to miejsce.